Toponimija Grada Visokog

U radu se propituju toponimi Grada Visokog. Prvo je dat kratak pregled historije i stanovništva u Visokom, s naglaskom na važnost srednjovjekovnog perioda, kada je Visoko bilo i mjesto stolovanja bosanskih kraljeva. Potom su prikazane najvažnije osobine visočkog govora te dosadašnja istraživanja, nakon čega se pristupilo samoj analizi. Korištena je kvalitativna metoda, tj. analiza manjeg uzorka, na osnovu kojeg se mogu pretpostaviti širi zaključci koje treba provjeriti daljim istraživanjima. Svi mikrotoponimi Visokog podijeljeni su prema motivaciji nastanka na one uvjetovane prirodnim okruženjem, ljudskom djelatnošću i antroponimima, unutar čega su izvedene preciznije potkategorije, zatim prema tvorbenim modelima, a na kraju je dat osvrt na dijalekatske osobine. Ovim se istraživanjem pokušalo otkriti ikavske toponime, koji bi mogli svjedočiti o tome da je Visoko nekada bilo ikavsko, kako se navodi u literaturi. Nakon provedenog istraživanja, nisu pronađeni ostaci ikavštine u toponimiji Visokog, tako da se pretpostavlja da Visoko vjerovatno ipak nije bilo ikavsko. Priložen je spisak mikrotoponima i karta.

https://doi.org/10.17651/ONOMAST.69.11

PDF (Bosanski)

Bibliografia

Ananić, V. (2013, 12. oktobar). Poreklo prezimena, selo Brda (Kupres). Poreklo. https://www.poreklo.rs/2013/10/12/poreklo-prezimena-selo-brda-kupres/

Anđelić, P. (1963). Trgovište, varoš i grad u srednjovjekovnoj Bosni. Prilog tipologiji naselja [Market, town and city in medieval Bosnia. Contribution to the typology of settlements]. Glasnik Zemaljskog muzeja u Sarajevu, n. s., Arheologija, 18, 179–194.

Anđelić, P. (1984). Srednji vijek — doba stare bosanske države [The Middle Ages — the age of the old Bosnian state]. U: P. Anđelić i dr. (red.), Visoko i okolina kroz istoriju 1, Praistorija, antika i srednji vijek (s. 102–297). Visoko: Skupština Opštine Visoko.

Belić, A. (1958). O značaju zapadnog štokavskog govora za istoriju srpskohrvatskog jezika [On the importance of the western štokavian speech for the history of the Serbo-Croatian language]. Južnoslovenski filolog , 23, 69–75. https://hdl.handle.net/21.15107/rcub_dais_5409

Bojanovski, I. (1984). Razdoblje rimske uprave [The period of Roman administration]. U: P. Anđelić i dr. (red.), Visoko i okolina kroz istoriju 1, Praistorija, antika i srednji vijek (s. 49–99). Visoko: Skupština Opštine Visoko.

Brozović, D. (2012). Govor u dolini rijeke Fojnice [Speech in the valley of the river Fojnica]. Bosanskohercegovački dijalektološki zbornik, 10, 243–425.

Čar-Drnda, H. (1991). Visoko u sastavu Osmanskog carstva — XV i XVI stoljeće [Visoko within the Ottoman Empire — XV and XVI centuries]. Prilozi za orijentalnu filologiju , 40, 193–217. https://pof.ois.unsa.ba/index.php/pof/article/view/387

Čović, B. (1984). Bakreno, bronzano i željezno doba [Copper, Bronze and Iron Age]. U: P. Anđelić i dr. (red.), Visoko i okolina kroz istoriju 1, Praistorija, antika i srednji vijek (s. 29–48). Visoko: Skupština Opštine Visoko.

Filipović, M. (1928). Visočka nahija [Visoko nahi]. Srpski etnografski zbornik, 43 (Naselja i poreklo stanovništva, 25), 191–649.

Grujić, R. (1935). Toponim „Klisa“ u našim oblastima [Toponym “Klisa“ in our areas]. Glasnik Skopskog naučnog društva, 14, 227–229.

HJP = Hrvatski jezični portal (b.d.) [Croatian language portal]. https://hjp.znanje.hr/ (pristupljeno: 3. 2. 2022).

Husić, A. (2014). Visoko u vrijeme Nasuha Matrakčija [Visoko in the time of Nasuh Matrakchi]. Behar, 121, 4–7.

Husić, A. (2021). Visoko i okolina u vrijeme osmanske vladavine. Upravna organizacija, konfesionalne, demografske i privredne prilike [Visoko and its surroundings during the Ottoman rule. Administrative organization, confessional, demographic and economic circumstances]. U: L. Gazić (red.), Visoko i okolina kroz historiju 2, Osmanski period (s. 13–123). Visoko: Zavičajni muzej Visoko.

Imamović, E. (2014). Rezultati zaštitnog iskopavanja na lokalitetu tekija na Vrelu Bune u Blagaju kod Mostara [The results of protective excavation at the site of tekija at Vrelo Bune in Blagaj near Mostar], Godišnjak/Jahrbuch, 43, 195–216. https://doi.org/10.5644/Godisnjak.CBI.ANUBiH-43.47

Ivić, P. (1956). Dijalektologija srpskohrvatskog jezika. Uvod i štokavsko narječje [Dialectology of the Serbo-Croatian language. Introduction and štokavian dialect]. Novi Sad: Matica srpska.

Klepo, E. (2019). O urbanističkom razvoju Visokog od XIV do konca XIX stoljeća [About the urban development of Visoko from the 14th to the end of the 19th century]. Historijska traganja, 18, 9–53.

Kotromanići. (b.d.). U: Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. Leksikografski zavod Miroslav Krleža. https://www.enciklopedija.hr/clanak/kotromanici (pristupljeno: 26. 1. 2022).

Kovačević-Kojić, D. (1978). Gradska naselja srednjovjekovne bosanske države [Urban settlements of the medieval Bosnian state]. Sarajevo: Veselin Masleša.

Kreševljaković, H. (1934). Visoko. Sarajevo: Islamska dionička štamparija.

Kukrika, I., & Vidović, D. (2012). Toponimija sela Kotezi u Popovu [Toponymy of the village of Kotezi in Popovo]. Rasprave Instituta za hrvatski jezik i jezikoslovlje, 38(1), 123–144. https://hrcak.srce.hr/96833

Kulender, A. (1912). Mali tursko-bosanski rječnik [Small Turkish-Bosnian dictionary]. Monastir: Međunarodna trgovačka štamparija.

Kurtović, E. (2019). Kratka historija srednjovjekovne Bosne [A short history of medieval Bosnia]. Sarajevo.

Marijanović, B. (1984). Mlađe kameno doba [Late Stone Age]. U: P. Anđelić i dr. (red.), Visoko i okolina kroz istoriju 1, Praistorija, antika i srednji vijek (s. 15–28). Visoko: Skupština Opštine Visoko.

Povjerenstvo za očuvanje nacionalnih spomenika. (2006). Prapovijesno naselje na lokalitetu Okolište u naseljima Okolište i Radinovići, općina Visoko [Prehistoric settlement at the site of Okolište in the settlements of Okolište and Radinovići, municipality of Visoko]. Odluka br. 05.2-2-159/06-3. http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/nacionalnispomenici/show/2855

Prezime Kičin. (b.d.). [Surname Kičin]. In: Acta croatica. https://actacroatica.com/hr/surname/Kičin/ (pristupljeno: 3. 2. 2022).

Skarić, V. (1922). Stara bosanska vlastela u današnjoj toponomastici [Old Bosnian nobility in today’s toponymy]. Glasnik Geografskog društva, 7–8, 125–136. https://www.glasniksgd.rs/index.php/home/article/view/917/

Skarić, V. (1927). O geografskoj nomenklaturi Bosne i Hercegovine [About the geographic nomenclature of Bosnia and Herzegovina]. Glasnik Geografskog društva, 13, 30–53. https://glasniksgd.rs/index.php/home/article/view/1082/

Smailović, I. (2009). Tursko-bosanski rječnik / Türkçe-boşnakça sözlük [Turkish-Bosnian dictionary]. Tuzla: Bosanska riječ.

Škaljić, A. (1966). Turcizmi u srpskohrvatskom jeziku [Turkisms in the Serbo-Croatian language]. Sarajevo: Svjetlost.

Tent, J. (2015). Approaches to Research in Toponymy. Names, 63(2), 65–74. https://doi.org/10.1179/0027773814Z.000000000103

Valjevac, N. (1983). Govor visočkih muslimana (akcenat i fonetika) [The speech of Muslims in Visoko (accent and phonetics)]. Bosanskohercegovački dijalektološki zbornik, 4, 283–354.

Vidović, D. (2008). Toponimija sela Dubljani u Popovu [Toponymy of the village of Dubljani in Popovo]. Rasprave Instituta za hrvatski jezik i jezikoslovlje, 34, 431–448. https://hrcak.srce.hr/35302

Visoko. (2021). U: Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. Leksikografski zavod Miroslav Krleža. https://www.enciklopedija.hr/clanak/visoko-bosna-i-hercegovina (pristupljeno: 30. 1. 2022).

Visoko — Položaj. (2009, 13. decembar). [Visoko — Geograpic location] Visoko.co.ba. https://arhiva.visoko.ba/2009/12/13/visoko-mapa-2/

Vujičić, D. (1982). Onomastička građa Mehmed-bega Kapetanovića Ljubušaka [Onomastic material of Mehmed-bey Kapetanović Ljubušak]. Bosanskohercegovački dijalektološki zbornik, 3, 259–305.