Adaptowanie do języka polskiego koreańskich nazw miast — historia standaryzacji i uzus
PDF (Polski)

Słowa kluczowe

nazwy geograficzne
koreańskie egzonimy
Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej
standaryzacja
adaptacje

Streszczenie

W artykule podjęto zagadnienie adaptacji nazw koreańskich miast do języka polskiego. Przedstawiono analizę zarówno konkretnych przykładów, jak i szerszego kontekstu historycznych zmian w ich zapisie. Szczególną uwagę poświęcono standaryzacji nazw dokonanej przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej, dokumentom państwowym dotyczącym nazw własnych oraz rzeczywistemu uzusowi językowemu, który nie zawsze pokrywa się z oficjalnymi rekomendacjami. Celem badania jest rozpoznanie mechanizmów wpływających na kształtowanie się nazw sześciu koreańskich miast (Pjongjang, Panmundżom, Czedżu, Pusan, Pjongczang, Inczon) oraz prześledzenie obecnie wykorzystywanych w różnych tekstach form zapisu tych nazw.
W badaniu zastosowano metody analizy porównawczej źródeł historycznych i współczesnych, norm standaryzacyjnych oraz obecnego użycia w mediach i literaturze. Przeanalizowano wpływ różnych systemów transkrypcji, takich jak romanizacja McCune’a-Reischauera oraz system południowokoreański wprowadzony w 2000 r. i zmieniony w 2007 r., na nazwy przyjmowane w Polsce, a także zwrócono uwagę na dostosowanie ich do polskiej fonetyki i morfologii. Wyniki pokazują, że nazwy spolonizowane nie mają znaków diakrytycznych oraz dwuznaków.
Można zaobserwować stopniowe ujednolicanie nazw pod wpływem zaleceń organizacji językowych, choć wciąż pojawiają się warianty uzualne odbiegające od norm i niespójne w ramach jednego tekstu. Problemem wynikającym z niekonsekwencji w zapisie może być nierozpoznawanie nazw miast przez odbiorców tekstów — również taka perspektywa jest omawiana w artykule.
Tekst podkreśla znaczenie spójnego wykorzystania wybranych form zapisu nazw miast w ramach danej publikacji, tak aby w jednym tekście nie dochodziło do sytuacji, w której obok siebie pojawiają się nazwy zapisane zgodnie z trzema różnymi wytycznymi.

https://doi.org/10.17651/ONOMAST.69.22
PDF (Polski)

Bibliografia

Adamski, A. (2021, 15 września). Wyspa Jeju, Korea — jakie ciekawe miejsca warto tam zobaczyć? [Jeju Island, Korea: what interesting places are worth seeing there?]. Dzień dobry TVN. https://dziendobry.tvn.pl/podroze/wyspa-jeju-rajskie-plaze-korei-poludniowej-st5414881

Adamczyk, A. (2022, 2 stycznia). Busan w Korei Południowej — ciekawostki i miejsca warte odwiedzenia [Busan in South Korea: curiosities and places worth visiting]. https://dziendobry.tvn.pl/podroze/co-warto-wiedziec-o-koreanskim-pusan-busan-5546463

Ahrens, F. (2018). Koreańczycy. W pułapce doskonałości [Seoul man: A memoir of cars, culture, crisis, and unexpected hilarity inside a korean corporate titan]. (A. Czwojdrak, tłum.). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. (Oryginalna praca opublikowana w 2016 r.).

Bijak, U. (2014). Z leksykografii onomastycznej [From onomastic lexicography]. Onomastica, 58, 105–123.

Booth, M. (2021). Japonia, Chiny i Korea. O ludziach skłóconych na śmierć i życie [Three tigers, one mountain: A journey through the bitter history and current conflicts of China, Korea, and Japan]. (B. Gutowska-Nowak, tłum.). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. (Oryginalna praca opublikowana w 2020 r.).

Cain, G. (2021). Republika Samsunga. Azjatycki tygrys, który podbił świat technologii [Samsung rising: The inside story of the South Korean giant that set out to beat Apple and conquer tech]. (J. Michalski, tłum.). Kraków: Sine Qua Non. (Oryginalna praca opublikowana w 2020 r.).

Demick, B. (2017). Światu nie mamy czego zazdrościć. Zwyczajne losy mieszkańców Korei Północnej [Nothing to envy: Ordinary lives in North Korea]. (A. Nowakowska, tłum.). Wołowiec: Czarne. (Oryginalna praca opublikowana w 2009 r.).

Democratic People’s Republic of Korea. (1992). Guideline to the Romanization of Korean. 10th United Nations Conference on the Standardization of Geographical Names (Document No. E/CONF.85/WP46). UNGEGN https://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/ungegnConf6.html

Democratic People’s Republic of Korea. (2012). The Rules of Latin Alphabetic Transcription of Korean Language. 10th United Nations Conference on the Standardization of Geographical Names (Document No. E/CONF.101/CRP15). UNGEGN. https://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/ungegnConf10.html

Ewertowski, T. (2018). Korea w relacjach polskich podróżników sprzed 1918 roku [Korea in the accounts of Polish travelers from before 1918]. W: Y. Kim (red.), Spotkania Polonistyk Trzech Krajów — Chiny, Korea, Japonia — Rocznik 2018/2019 (s. 189–202). Seul: Department of Polish Studies, HUFS.

Fifield, A. (2020). Wielki Następca. Niebiańskie przeznaczenie błyskotliwego towarzysza Kim Dzong Una [The Great Successor. The divinely perfect destiny of brilliant comrade Kim Jong Un] (G. Gajek, tłum.). Kraków: Wydawnictwo Sine Qua Non. (Oryginalna praca opublikowana w 2019 r.).

Główny Urząd Geodezji i Kartografii (b.d.w.). Rejestr polskich nazw geograficznych świata [Register of Polish geographical names of the world] [Zestaw danych]. https://dane.gov.pl/pl/dataset/4834,panstwowy-rejestr-nazw-geograficznych-swiat (dostęp: 9.05.2025).

Godlewski, K. (2012). Korea szerokopasmowa [Korea broadband]. Skarżysko-Kamienna: Kwiaty Orientu.

Hołówek, A. (2018, 28 lutego). Nastoletnia mistrzyni z PjongCzangu zje deser, ale tylko raz [The teenage champion from PyeongChang will eat dessert, but only once]. Polskie Radio. https://www.polskieradio.pl/335/6535/Artykul/2044271,nastoletnia-mistrzyni-z-pjongczangu-zje-deser-ale-tylko-raz

Jacoby, M. (2021). Korea Południowa. Republika żywiołów [South Korea. The republic of the elements]. Warszawa: Wydawnictwo MUZA.

Kalicińska, M., Miller, V. (2016). Dom w Ulsan, czyli nasze rozlewisko. Korea Południowa oczami ekspata [The house in Ulsan, or our pool: South Korea through the eyes of an expat]. Warszawa: Burda NG Polska.

Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej (KSNG) [Commission for the Standardization of Geographical Names Outside the Borders of the Republic of Poland]. https://www.gov.pl/web/gugik/ksng

Krauze-Tomczyk, I., Kondracki, J. (red.). (1996). Polskie nazwy geograficzne świata. Część II: Europa Wschodnia i Azja [Polish geographical names of the world, Part II: Eastern Europe and Asia]. Warszawa: Główny Geodeta Kraju. https://www.gov.pl/web/ksng/polskie-nazwy-geograficzne-swiata-1994-1996

Krysowata, J. (2013). Skrzydło anioła. Historia tajnego ośrodka dla koreańskich sierot [An Angel’s wing: The story of a secret center for Korean orphans]. Warszawa: Świat Książki.

Lee, H., John, D . (2015). Dziewczyna o siedmiu imionach [The girl with seven names] (J. Szajkowska, tłum.). Warszawa: Prószyński i S-ka. (Oryginalna praca opublikowana w 2014 r.).

Lee, K.S. (2002). New Romanization System of Korean / submitted by Republic of Korea (Document No. E/CONF.94/INF.68). United Nations Digital Library. https://digitallibrary.un.org/record/587523

Marshall, T. (2017). Więźniowie geografii, czyli wszystko, co chciałbyś wiedzieć o globalnej polityce [Prisoners of geography: Ten maps that tell you everything you need to know about global politics] (F. Filipowski, tłum.). Poznań: Zysk i S-ka. (Oryginalna praca opublikowana w 2015 r.).

McCune, G., Reischauer, E.O. (1939). The Romanization of the Korean language based upon its phonetic structure. Transactions of the Korea Branch of the Royal Asiatic Society, 29, 1–55.

National Institute of Korean Language. (b.d.w.). Romanization of Korean. Pobrano 18 stycznia 2023 z: https://www.korean.go.kr/front_eng/roman/roman_01.do

Ogarek-Czoj, H. (1992). Problem transkrypcji nazwisk i imion koreańskich [The problem of transcription of Korean surnames and names]. Literatura na Świecie, 247, 256–258.

Pietrow, J. (b.d.w.). Zasady latynizacji pisma koreańskiego [Principles of romanization of the Korean script]. Pobrano 18 stycznia 2023 r. z: http://ksng.gugik.gov.pl/pliki/latynizacja/koreanski.pdf

Ratajski, L., Szewczyk, J., Zwoliński, P . (red.). (1959). Polskie nazewnictwo geograficzne świata [Polish geographical nomenclature of the world]. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Republic of Korea. (2006). Romanization of Korean. 23rd Session of the United Nations Group of Experts on Geographical Names (Working Paper No. 95). UNGEGN. https://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/ungegnSession23.html

Shin, K.-s. (2020). Dworska tancerka [Court dancer 1, 이진1 (Ri Jin 1)]. (E. Rynarzewska, tłum.). Skarżysko-Kamienna: Kwiaty Orientu. (Oryginalna praca opublikowana w 2007 r.).

Sieroszewski, W. (1935). Dzieła zbiorowe. Tom XIII: Korea (Klucz Dalekiego Wschodu). Część I. [Collective works. Volume 13: Korea (Key to the Far East). Part 1]. Warszawa: Bibljoteka Polska. (Oryginalna praca opublikowana w 1905 r.).

Sohn, W.-p. (2021). Almond (U. Gardner, tłum.). Białystok: Mova. (Oryginalna praca opublikowana w 2016 r.).

Szalkowska-Kim, E. (2010). Charakterystyka fonetyczna kontrastu homoorganicznych spółgłosek zwartych w językach: polskim i koreańskim [A phonetic description of Polish and Korean homo-organic stop contrasts]. Postscriptum polonistyczne, 6, 31–57. https://journals.us.edu.pl/index.php/PPol/article/view/10925

Tudor, D., Pearson, J. (2019). Tajemnice Korei Północnej [North Korea confidential: Private markets, fashion trends, prison camps, dissenters and defectors]. (A. Sobolewska, tłum.). Warszawa: W.A.B. (Oryginalna praca opublikowana w 2015 r.).

Wolnicz-Pawłowska, E. (2014). Nazwy własne w przekładzie. Zarys problematyki [Proper names in translation. An outline of key topics]. Poznańskie Spotkania Językoznawcze, 27, 201–214. https://doi.org/10.14746/psj.2014.XXVII.17

Wolnicz-Pawłowska, E. (2016). Terminologia onomastyczna w tradycji badawczej i praktyce normalizacyjnej [Onomastic terminology in the research tradition and in the standardization practice]. Onomastica, 60, 37–46. https://doi.org/10.17651/ONOMAST.60.3

Zięba, M. (2015, 6 listopada). Każdy koreanista stwierdzi, że zapis Pjongczang jest poprawny — w ramach przyjętego systemu transkrypcji [Komentarz do postu „Nazwa koreańskiego miasta”]. Poradnia językowa PWN. https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/Nazwa-koreanskiego-miasta;16274.html (dostęp: 18.01.2023).

Zych, M. (red.). (2019). Urzędowy wykaz polskich nazw geograficznych świata [Official List of Polish geographical names of the world] (wyd. 2). Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii. https://www.gov.pl/web/ksng/urzedowy-wykaz-polskich-nazw-geograficznych-swiata2