Onim, proprium, nazwa własna. Uzus onomastyczny a terminologiczny potencjał form

Streszczenie

Celem artykułu jest naszkicowanie terminotwórczo-reprodukcyjnego potencjału podstawowych onomastycznych form terminologicznych (takich jak nazwa własna, nazwa, onim, proprium oraz nomen proprium) i porównanie go z rzeczywistym współczesnym uzusem onomastów publikujących po polsku. Dodatkowo podjęto próbę ustalenia, czy zakładany większy potencjał reprodukcyjny bazowego internacjonalizmu onim przekłada się na częstsze użycie w polskojęzycznych tekstach onomastycznych internacjonalizmów z członem -onim tam, gdzie dostępny jest (zazwyczaj synonimiczny) analityczny termin rodzimy o strukturze nazwa + przymiotnik od kategorii obiektów. Ponadto celem było zbadanie, czy innowacje terminologiczne z członem -onim są przyswajane przez wielu badaczy, czy raczej pozostają „terminologią autorską” używaną intensywnie, ale przez jednego autora lub wąski krąg autorów. W zakresie oceny potencjału reprodukcyjnego metodologia ograniczała się do zestawienia tabeli zawierającej możliwe do utworzenia na gruncie polszczyzny — od ww. podstawowych form terminologicznych — formy nazw pojęć onomastycznych. Ustalony w ten sposób potencjał został następnie skonfrontowany z uzusem empirycznie zweryfikowanym za pomocą prostego korpusu, który skompilowano przy użyciu narzędzia Sketch Engine ze 134 artykułów opublikowanych w latach 2015–2023 w czasopiśmie Onomastica. Do opisu ilościowego wykorzystano: 1) zestawienie lematów zawierających ciąg znaków onim; 2) zestawienie lematów zawierających ciąg znaków propri; 3) listę konkordancji nazw* własn* i nazwa własny; 4) listę konkordancji lematu onim, 5) listę konkordancji lematu proprium; 6) listę konkordancji lematu propria. Wyniki i wnioski płynące z badania są m.in. następujące: jako termin odnoszony do podstawowego pojęcia onomastyki rodzima nazwa własna zdecydowanie dominuje nad internacjonalizmem onim. Z drugiej strony w Onomastikach częściej pisze się o antroponimach i antroponimii niż o nazwie osobowej lub nazwach osobowych. Ponadto relacjonowane badanie dostarczyło empirycznego potwierdzenia wyraźnie mieszanego rodzimo-internacjonalnego charakteru polskiej terminologii onomastycznej.