Nazwy własne w kulturze ezoteryzmu (na materiale polskiej prasy przedwojennej 1919-1939):

The article has an onomastic and cultural studies character. Its main aim is to describe the relationship between the nomenclatural layer of articles published in six Polish interwar (1919–1939) esoteric magazines of Cieszyn Silesia (Hejnał ‘Bugle Call’, Lotos ‘Lotus’, Odrodzenie ‘Rebirth’, Teozofia ‘Theosophy’, Wiedza Duchowa ‘Spiritual Knowledge’, Wyzwolenie ‘Liberation’) and the features of the cultural trend called esoterism The study seeks onimic exponents of the culture of esoterism (in its European and Polish/local edition). The conceptual framework of the work is a symbolic-hermeneutic conception of culture. Questions are posed concerning, among other things: the capacity of proper names to symbolise cultural ideas (esoteric ideas in particular), the presence of specific textual mechanisms that foster this capacity for symbolisation.
The study is of a qualitative nature. The following were analysed and interpreted textologically and discursologically: the proper names and the textual mechanisms in which they participate (e.g. onymic enumeration, functional anonymity) and their capacity to symbolise certain esoteric ideas (such as the syncretism of different religions, temporalism, spiritual development, the ambition to achieve the status of a “new science”). The proper names, despite their low frequency, proved to be exponents of the essential features of the ideology and culture of esotericism. Their high degree of symbolism (as in the case of journal titles or onimic enumerations) points to the assumption, fundamental to esotericism, that the world is permeated by hidden signs that point to spiritual truths.

https://doi.org/10.17651/ONOMAST.69.16

PDF (Polski)

References

Bugheşiu, A. (2017). Onomastics and the occult: Names of tarot cards. W: O. Felecan (red.), Proceedings of the Fourth International Conference on Onomastics “Name and Naming”: Sacred and Profane in Onomastics (s. 714–722). Cluj-Napoca: Editura Mega, Editura Argonaut.

Bugheşiu, A. (2019). Semantics of names of tarot cards. W: O. Felecan (red.), Onomastics between sacred and profane (s. 345–353). Wilmington, DE, USA / Malaga, Spain: Vernon Press.

Croft, J.B. (2009). Naming the evil one: Onomastic strategies in Tolkien and Rowling. Mythlore: A Journal of J.R.R. Tolkien, C.S. Lewis, Charles Williams, and Mythopoeic Literature, 28(1), 149–163; https://dc.swosu.edu/mythlore/vol28/iss1/10.

Czyż, R. (red.). (2014). Bogumił Hoff (1829–1894) — „odkrywca” Wisły [Bogumił Hoff (1829–1894) — the discoverer of Wisła]. Wisła: Luteranin.

Drozdowicz, Z. (2021). Zachodni ezoteryzm [Western esotericism]. Forum Akademickie, 3/2021. https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/fa-3-2021/zachodni-ezoteryzm/

Faivre, A. (1994). Access to Western Esotericism (t. 1). Albany: State University of New York Press.

Floria, L. (2022). Mircea Eliade: The esoteric semanticism of names in fantastic stories. W: J. Boldea, C. Sigmirean, & D.-M. Buda (red.), Literary discourse today: Dialogue and multiculturalism (s. 183–192). Tîrgu Mureş: Arhipelag XXI Press.

Gałkowski, A. (2018). Names of sects: Between the unusual and manipulation. W: O. Felecan (red.), Onomastics between sacred and profane (s. 75–89). Wilmington, DE, USA / Malaga, Spain: Vernon Press.

Gęsikowska, K. (2021). „Wyższa kultura duchowa”. Program i działalność Polskiego Towarzystwa Teozoficznego na Śląsku Cieszyńskim (1919–1931) [“Higher Spiritual Culture”. The program and activity of the Polish Theosophical Society in the Cieszyn Silesia]. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Glodeanu, G. (2013). Esoteric meanings of toponymy in Mircea Eliade’s prose. W: O. Felecan (red.), Onomastics in contemporary public space (s. 435–442). Cambridge: Cambridge Scholars Publishing.

Graf, M. (2005). Granice deskrypcji [Limits of description]. Studia Językoznawcze, 4, 105–115.

Graf, M. (2020). Onimiczne imponderabilia. Kilka uwag o ekwiwalentach nazw własnych we współczesnej prozie polskiej [Onymic imponderabilia. Some remarks on the equivalents of proper names in contemporary Polish prose]. Język Artystyczny, 17, 9–33.

Grzyb, M. (2023). (Nie)zwykły obszar badawczy. Środowisko naukowe wobec badań nad ezoteryzmem i alternatywną duchowością — z perspektywy badaczy [The (un)usual research

field. The scientific community towards the study of esotericism and alternative spirituality — from the researchers’ perspective]. Uniwersyteckie Czasopismo Socjologiczne, 32(2), 31–43. https://doi.org/10.21697/ucs.2023.32.2.03

Hałas, E. (2003). Symbolizm społeczny — formy i funkcje. Perspektywa pragmatyczna [Social symbolism — forms and functions. A pragmatic perspective]. Studia Socjologiczne, 4/2003, 5–26.

Hanegraaff, W.J. (2012). Esotericism and the academy: Rejected knowledge in Western culture. Cambridge: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9781139048064

Kasperek, A. (2012). Romantyzm i New Age: Kontynuacje, podobieństwa, inspiracje [Romanticism and the New Age: Continuities, parallels, inspirations]. Studia Socjologiczne, 4/2012, 65–85. http://hdl.handle.net/20.500.12128/3533

Klibansky, R., Saxel, F., Panofsky , E. (2009). Saturn i melancholia. Studia z historii, filozofii, przyrody, medycyny, religii oraz sztuki (A. Kryczyńska, tłum.). Kraków: Universitas. (Oryginalna praca opublikowana w 1964 r.).

Kowalcze, M. (2023). Czytanie dyfrakcyjne [Diffractive reading]. Teksty Drugie, 3/2023, 295–310. https://doi.org/10.18318/td.2023.3.18

Lovejoy, A.O. (2009). Wielki łańcuch bytu. Studium historii pewnej idei [The great chain of being: A study of the history of an idea]. Gdańsk: słowo/obraz terytoria.

Morys-Twarowski, M. (2013). Stosunki wyznaniowe [Confessional relations]. W: I. Panic (red.), Dzieje Śląska Cieszyńskiego od zarania do czasów współczesnych. T. 5: Śląsk Cieszyński od Wiosny Ludów do I wojny światowej (1848–1918) (s. 299–334). Cieszyn: Starostwo powiatowe w Cieszynie.

Patocka-Sigłowy, U. (2019a). Polska prasa ezoteryczna i wydawnictwa książkowe w latach 1890–1939. [Polish esoteric press and book publishing between 1890 and 1939]. W: M. Rzeczycka, I. Trzcińska (red.), Polskie tradycje ezoteryczne 1890–1939. T. 2: Formacje, ludzie, idee (s. 267–319). Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Patocka-Sigłowy, U. (2019b). Prasa teozoficzna i wydawnictwa antropozoficzne w II RP [Theosophical press and anthroposophical publications in the Second Polish Republic]. W: M. Rzeczycka, I. Trzcińska (red.), Polskie tradycje ezoteryczne 1890–1939. T. 1: Teozofia i antropozofia (s. 232–233). Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Patocka-Sigłowy, U., Rzeczycka, M. (2019). Wiedza duchowa (1934): z dziejów przedwojennej prasy ezoterycznej [‘Spiritual Knowledge’ (1934): From the history of the pre-war esoteric press]. Zeszyty Prasoznawcze, 62(3), 81–94. https://doi.org/10.4467/22996362PZ.19.040.10742

Rejter, A. (2016). Nazwa własna wobec gatunku i dyskursu [Proper name in relation to genre and discourse]. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. http://hdl.handle.net/20.500.12128/7985

Ricoeur, P. (1985). Symbol daje do myślenia [The symbol gives rise to thought] (E. Bieńskowska., S. Cichowicz, tłum.). W: Egzystencja i hermeneutyka: rozprawy o metodzie (s. 62 -80). Warszawa: PAX.

Robinson, C.L. (2010). Teratonymy: The weird and monstrous names of HP Lovecraft. Names, 58(3), 127–138. https://doi.org/10.1179/002777310X12759861710420

Rutkowski M., Skowronek, K. (2020). Onomastyczna analiza dyskursu. [Onomastic discourse analysis]. Kraków: Wydawnictwa AGH.

Rzeczycka, M., Świerzowska, A. (2023). W poszukiwaniu duchowej syntezy. Eksperymentalny tekst ezoteryczny z 1921 roku [In search of spiritual synthesis. An experimental esoteric text from 1921]. Teksty Drugie, 4/2023, 343–358. https://doi.org/10.18318/td.2023.4.19

Rzeczycka, M., Trzcińska, I. (2019). Przedmiot i metody badań nad ezoteryzmem w kontekście polskim [Object and methods of esotericism research in the Polish context]. W: M. Rzeczycka, I. Trzcińska (red.), Polskie tradycje ezoteryczne 1890–1939. T. 1: Teozofia i antropozofia (s. 11–37). Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Sarna, P. (2021). Mariaż ezoteryki z nauką na łamach Wiedzy Duchowej i Lotosu [The marriage of esotericism and science in the pages of Spiritual Knowledge and Lotus]. Zeszyty Prasoznawcze, 64(1), 79–94. https://doi.org/10.4467/22996362PZ.21.006.13034

Semczuk, P. (2014). Magiczne dwudziestolecie [The magical interwar period]. Warszawa: PWN.

Skowronek, K. (2006). O roli deskrypcji jednostkowej w tekście. Od teorii logicznej do pragmatyki języka [On the role of definite description in text. From logical theory to the pragmatics of language]. W: K. Rymut, K. Skowronek, B. Czopek-Kopciuch, M. Malec (red.), Munuscula linguistica in honorem Alexandrae Cieślikowa oblata (s. 437–456). Kraków: Instytut Języka Polskiego PAN.

Sołowianiuk, P. (2014). Jasnowidz w salonie, czyli spirytyzm i paranormalność w Polsce międzywojennej [The clairvoyant in the salon, or spiritualism and the paranormal in interwar Poland]. Warszawa: Iskry.

Trzcińska, I. (2019). The mythology of Agnieszka Pilchowa. W: A. Świerzowska (red.), Polish esoteric traditions 1890–1939. Selected issues (s. 96–116). Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Yates, F.A. (1964). Giordano Bruno and the hermetic tradition. London: Routledge and Kegan Paul.